Notka z Międzynarodowej Konferencji - 08 czerwca 2009 r.

W poniedziałek 8. czerwca 2009 roku w Gorzowie Wielkopolskim odbyła się Międzynarodowa Konferencja pt. „Dialog społeczny filarem porozumienia”. Głównym celem spotkania było identyfikacja skutecznych metod służących m.in. wzmocnieniu partnerów społecznych, jako ważnych podmiotów uczestniczących w rozwoju lokalnym i regionalnym. Chodziło również o podniesienie umiejętności w prowadzeniu dialogu społecznego poprzez dostarczenie instrumentów dla tworzenia efektywnego partnerstwa w wielu aspektach, promowanie najlepszych praktyk oraz włączenie partnerów społecznych w skuteczny dialog na poziomie lokalnym i regionalnym przez podniesienie umiejętności prowadzenia dialogu i formułowania interesów.
W roli prelegentów wystąpili przedstawiciele Komisji Europejskiej, Norweskiej Konfederacji Związków Zawodowych, politycy oraz eksperci w zakresie dialogu społecznego. Gości przywitał Jarosław Porwich, Przewodniczący NSZZ „Solidarność” Region Gorzów Wielkopolski, krótko naświetlając podstawowe założenia konferencji i formułując tezę wyjściową: obecnie obserwujemy na wielu poziomach zastój w rozwoju dialogu społecznego. Kwestię funkcjonowania dialogu społecznego w Polsce i perspektywy jego rozwoju rozpatrywał Longin Komołowski, poseł na Sejm RP, były wicepremier i minister pracy. Stwierdził m.in., że powołanie na początku lat 90-tych Komisji Trójstronnej, było konsekwencją refleksji, iż państwo nie może się wyrzec roli kształtowania stosunków pracy. Komisja ta, stanowiąca podstawę dialogu pomiędzy państwem, związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców legła u podstaw polskiego korporacjonizmu, który w późniejszych latach rozwijał się i stał się jednym z osiągnięć polskiej transformacji po 1989 roku. Mówca podkreślał znaczenie jakie w tej kwestii odegrała „Solidarność”, która jako związek zawodowy zyskała poważny wpływ na to, w jakim kierunku rozwinięto formy ustrojowe odnoszące się do relacji pomiędzy pracownikami i pracodawcami. Naturalną kontynuacją referatu Longina Komołowskiego była prelekcja Elisabeth Aufheimer, reprezentantka Departamentu Zatrudnienia Komisji Europejskiej, która mówiła o znaczeniu sektorowego dialogu społecznego w Unii Europejskiej. W obszernym omówieniu Elisabeth Aufheimer przedstawiła strukturę, cele i przedmiot, stymulowanego przez UE dialogu społecznego. Elżbieta Rafalska, poseł na Sejm RP, była wiceminister pracy, zreferowała zagadnienie udziału partnerów społecznych w tworzeniu prawa na forum polskiego parlamentu. Na początku swojego przemówienia stwierdziła, że w polskiej historii znajdziemy liczne przykłady kształtowania się wczesnych form dialogu społecznego. Następnie przedstawiła możliwości wpływania na pracę parlamentu i działania legislacyjne, które posiadają organizację społeczne (nie tylko związki zawodowe) i jak, w jej ocenie, prace te przebiegają. Socjolog Jarosław Urbański we wstępie stwierdził, że jego zdaniem trudno obecnie mówić w Polsce o systemie przypominającym korporacjonizm ze względu na poważne osłabienie jednego z partnerów dialogu społecznego, jakim są związki zawodowe. Wskazał tu m.in. na niski w Polsce, i spadający od lat, poziom uzwiązkowienia. Przedstawił również fragment ekspertyzy w zakresie dialogu społecznego, jaka powstała z inicjatywy NSZZ „Solidarność” Region Gorzów Wielkopolski zawierającej m.in. wyniki badań empirycznych, przeprowadzonych w województwach lubuskim, wielkopolskim i zachodniopomorskim. Skoncentrował się głównie na kwestii postrzegania dialogu społecznego przez pracowników i pracodawców. Przedstawione zostało m.in. to, jak postrzegane są konsultacje społeczne na poziomie zakładów pracy i jak postrzegani są przez obie strony partnerzy dialogu społecznego, przede wszystkim władza (rząd, prezydent, sądy). Na zakończenie przedstawił statystyki dotyczące preferowanych modeli kooperacji pomiędzy pracodawcami, pracownikami i państwem. Wynikało z nich, że zarówno wśród pracowników jak i, co ciekawsze, przedstawicieli pracodawców, najwyższym uznaniem cieszą się modele skandynawski i niemiecki. Następnie przedstawiona została sytuacja w zakresie dialogu społecznego, wraz z dobrymi przykładami, z innych państw europejskich: Norwegii i Niemiec. Rozwój i uwarunkowania dialogu społecznego w Norwegii zaprezentował Ståle Dokken, reprezentant Norweskiej Konfederacji Związków Zawodowych (LO). Przedstawił ogólny model w oparciu o który toczy się norweski dialog społeczny, a następnie naświetlił znaczenie w nim związków zawodowych, których znacząca pozycja w tym kraju od wielu już lat jest niekwestionowana i nie maleje. Decyduje o tym wysoki poziom uzwiązkowienia pracowników, jak też rozwiązania prawne (np. możliwość powoływania przez załogi swoich członków zarządów nawet w małych i średnich firmach), a także duża aktywność organizacji społecznych (w Norwegii tysiące woluntariuszy zajmuje się pozyskiwaniem dla związków zawodowych nowych członków). Martin Grundmann zaprezentował sektorowy dialog społeczny oraz praktykę i przykłady dialogu społecznego w Niemczech, gdzie pomimo osłabienia ruchu związkowego w dalszym ciągu pracownicy posiadają silną reprezentację (rady zakładowe) i w większości są objęci układami zbiorowymi pracy.  Jako ostatnia została przedstawiona praktyka dialogu społecznego w Polsce na szczeblu zakładowym. Temat zreferował Jarosław Lange, Przewodniczący NSZZ „Solidarność” Region Wielkopolska. Przedstawił wszystkie najważniejsze unormowania prawne wskazujące na dialog społeczny jako zasadę rozwiązywania sporów pomiędzy pracodawcami i pracownikami: rozpoczynając od Konstytucji RP, poprzez Kodeks pracy i ustawę o związkach zawodowych itd., a skończywszy na regulacjach statutowych organizacji związkowych. Mówca wielokrotnie podkreślił, iż statut NSZZ „Solidarność” jednoznacznie wskazuje na dialog społeczny jako naczelną zasadę rozwiązywania konfliktów i ustroju pracy w Polsce. Stwierdził, że „Solidarność” niesłusznie jest niekiedy postrzegana jako związek roszczeniowy, gdyż jego naczelną zasadą to szukanie porozumienia. Jarosława Lange wskazał również na zasadnicze ograniczenia w prowadzonym w Polsce dialogu, podając m.in. za przykład fakt, iż na dzień 31 marca 2009 roku w Polsce zarejestrowanych było 169 ponadzakładowych układów zbiorowych pracy obejmujących łącznie tylko ok. 500 tys. pracowników, co jest w porównaniu z innymi krajami europejskimi odsetkiem niewielkim. Po prezentacjach odbył się panel dyskusyjny z udziałem prelegentów, przedstawicieli związków zawodowych oraz zaproszonych gości. Dyskusję moderował Krzysztof Getka z Fundacji Friedrich-Ebert. Zadając wybranym prelegentom pytania skoncentrował się przede wszystkim na perspektywach rozwoju dialogu społecznego w Europie. W sprawie tej zabrali głos, przedstawiając dodatkowe wyjaśnienia, m.in.: Elisabeth Aufheimer, Ståle Dokken oraz Martin Grundmann. W dyskusji, która dotyczyła uwarunkowań mających wpływ na rynek pracy, zabierali także głos przedstawiciele organizacji pracodawców i organizacji związkowych. Ryszard Barański, Przewodniczący Lubuskiej Organizacji Pracodawców, zwrócił uwagę na fakt, że w obecnej sytuacji gospodarczej w Polsce, że pracobiorcy i pracodawcy coraz częściej znajdują wspólną płaszczyznę porozumienia. To pasywna postawa strony rządowej bardzo często uniemożliwia realizację wspólnych przedsięwzięć. Związkowcy reprezentujący NSZZ „Solidarność”, Forum Związków Zawodowych i OPZZ koncentrowali się głównie na ograniczeniach dialogu społecznego w Polsce wskazując, iż niejednokrotnie np. skandynawskie czy niemieckie koncerny stosują podwójną miarę. Inną w zakładach zlokalizowanych na terenie ich rodzimego kraju, a inną w Polsce, gdzie uchylają się od prowadzenia dialogu społecznego i nie wdrażają dobrych, europejskich praktyk współpracy między związkami zawodowymi a szefostwem firmy. Na zakończenie głos zabrał Jarosław Porwich, który podziękowali wszystkim prelegentom i uczestnikom za przybycie i udział w konferencji. Wyraził też przekonanie i nadzieję, że pomimo licznych trudności dialog społeczny w Polsce będzie rozwijany i przybierze formę cywilizowaną. W spotkaniu wzięło udział 80 osób: przedstawiciele samorządu województwa, parlamentarzyści lubuscy oraz reprezentanci pracowników i pracodawców. Międzynarodowa konferencja była realizowana w ramach projektu „Dialog społeczny filarem porozumienia”, finansowanego przez Unię Europejską ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Programu Operacyjnego Kapitał ludzki oraz z budżetu państwa.

Relacja ze spotkania w Informacjach Lubuskich 08.06.2009 - pobierz